Pravilnik o pružanju prve pomoći u slučaju povreda na radu

PRAVILNIK

O PRUŽANJU PRVE POMOĆI U SLUČAJU POVREDA I OBOLJENJA RADNIKA

NA RADU
 
I – OPŠTE ODREDBE
 

Član 1.

 
Ovim pravilnikom propisuje se postupak pružanja prve pomoći, organizovanje službe spasavanja
i potrebna sredstva i oprema za pružanje prve pomoći u slučaju povreda i oboljenja radnika na
radu odnosno spasavanja u osnovnoj i drugoj organizaciji udruženog rada, radnoj zajednici,
ugovornoj organizaciji udruženog rada, radnoj zajednici, ugovornoj organizaciji udruženog rada,
zemljoradničkoj i drugoj zadruzi i drugim oblicima udruživanja rada i sredstava ( u daljem tekstu:
osnovna organizacija) i kod radnih ljudi koji samostalno obavljaju djelatnost ličnim radom
sredstvima u svojini građana, građanskih pravnih lica i građana ako se koriste dopunskim radom
drugih lica i građana ako se koriste dopunskim radom drugih lica (u daljem tekstu: poslodavac).
Pod povredama i oboljenjima na radu  u smislu ovog pravilnika, smatraju se povrede i oboljenja
radnika do kojih je došlo na radu ili u vezi sa radom.
 

Član 2.
 

          Povrijeđenom i oboljelom radniku mora se blagovremeno pružiti prva pomoć.
Osnovna organizacija odnosno poslodavac dužni su upoznati radnike sa postupkom pružanja prve
pomoći.
 

Član 3.

Pružanje prve pomoći u smislu ovog pravilnika obavljaju osposbljeni  radnici u skladu sa
savremenim metodama pružanja prve pomoći.
 

Član 4.

 
Radnici koji rade na poslovima odnosno radnim zadacima sa posbnim uslovima rada moraju biti
obučeni da mogu sami sebi pružiti prvu pomoć u slučaju povrede na radu ili oboljenja.
 
 

Član 5.

 
Nakon pružanja prve pomoći, povrijeđenom ili oboljelom radniku mora se pružiti hitna
medicinska pomoć.
Ako se povrijeđenom ili oboljelom radniku ne obezbijedi hitna medicinska pomoć na licu mjesta,
povrijeđeni li oboljeli radnik upućuje se u organizaciju udruženog rada koja obavlja zdravstvenu
djelatnost ( u daljem tekstu: zdravstvena organizacija),  u pratnji lica osposobljenog za pružanje
prve pomoći.
 
 
 
 
 
II – POSTUPAK PRUŽANJA PRVE
POMOĆI ZBOG POVREDE NA RADU
 

Član 6.

 
Povredama na radu u smislu ovog pravilnika smatraju se: rane, oštećenja kosti (prelomi,
iščašenjai uganuća); krvarenje iz nosa, uha, zubnog ležišta i usta; povrede oka, potres mozga;
opekotine; oštećenja prouzrokovana djelovanjem kiselina i lužina; smrznuća i smrzotine
(opsežnije povrede mekih tkiva).
 
1)     Rane
 

Član 7.

 
Ako za pojedine vrste rana nije drugačije propisano, prva pomoć obuhvata:

1. odstranjivanje odjeće ili obuće rezanjem po šavovima sa dijela tijela na kome je rana;
2. zaustavljanje krvarenja;
3. pokrivanje rane sterilnom gazom i previjanje zavojem;
4. stavljanje povrijeđenog u pravilan položaj s obzirom na vrstu, veličinu i lokaciju rane i
   opšte stanje povrijeđenog.
    
   Kod otvorene (vanjske) rane na vratu, prva pomoć obuhvata:
    
5. postupke iz tač. 1. i 2. prethodnog stava;
6. pokrivanje rane sa više slojeva sterilne gaze i zavijanje zavojem,  a ako se krvarenje ne
   može zaustaviti pritiskom prsta na dovodnu arteriju, potrebno je učiniti tamponadu rane ili
   izvršiti direktni pritisak prstom u samu ranu.
    
   Kod otvorene (vanjske) rane na grudnom košu, prva pomoć obuhvata:
    
7. postupke iz stava 1. tač. 1. i 2. ovog člana;
8. pokrivanje rane sa više slojeva sterilne gaze, zavijanje zavojem i stavljanje preko toga
   materijala koji ne propušta zrak (gumeno platno, plastična folija, široke trake vlastera i
   sl.) koji se učvrsti zavojem.

 
Kod zatvorene (unutrašnje) rane na grudnom košu, prva pomoć se sastoji u postavljanju
povrijeđenog u polusjedeći položaj i transportu u tom položaju na liječenje u zdravstvenu
organizaciju.
Kod rana u trbuhu sa ispalim organima iz trbušne šupljine, prva pomoć obuhvata:
 

1. postupke iz stava 1. tač. 1. i 2. ovog člana;
2. zavijanje sterilnom razom ispalih organa iz trbušne šupljine i njihovo polaganje na
   nepovrijeđeni dio trbušnog zida, a ne vraćanje u trbušnu šupljinu.
    
   Prilikom pružanja prve pomoći ne smije se:
3. čistiti površina rane niti ugrušana krv sa rubova rane;
4. odstranjivati strana tijela koja se nalaze na rani;
5. dodirivati rana prstima ili drugim predmetima;
6. ispirati rana tekućinom, posipati praškom ili mazati mašću.
    
    
   Prilikom pružanja prve pomoći kod rana na grudnom košu povrijeđenom se ne smije davati prva
   pomoć propisana za nagli prestanak disanja ručnom (indirektnom) metodom, nego metodom usta
   na usta ili usta na nos.
   Prilikom pružanja prve pomoći kod povrede nosa, jezika, vilice i gornjih disajnih puteva
   povrijeđenom se ne smije davati prva pomoć propisana za nagli prestanak disanja metodom
   direktnog upuhivanja zraka u pruća.
    

Član 8.

 
Postupak iz prethodnog člana primjenjuje se na mjestu na kom je nastala rana, bez pomicanja
povrijeđenog osim kod rane na vratu i kod rana (otvorenih i zatvorenih) na grudnom košu, kada
se povrijeđeni prethodno postavlja u polusjedeći položaj.
 

Član 9.

 
Kod amputacijskih povreda krvarenje se zaustavlja podvezivanjem neposredno iznad amputacije
bez obzira na njegovu jačinu.
Zaustavljanje ostalih krvarenja iz rane obuhvata:

1. pritisak prstom na krvnu žilu koja u ranu dovodi krv;
2. postavljanje kompresivnog zavoja na povrijeđenu krvnu žilu odnosno ranu;
3. podizanje ekstremiteta na kome je rana, osim ako je prelomljen ili ako povrijeđeni ima
   unutarnje krvarenje;
4. direktni pritisak na ranu kod krvarenja koja se navedenim postupcima ne mogu zaustaviti
   (na primjer rane u području bedra ili vrata).
    

Član 10.

 
Odrezani ili otrgnuti dio tijela povrijeđenog treba postaviti u čistu nepromočivu vrećicu, po
mogućnsoti sa ledom, i zajedno sa povrijeđenim uputiti u zdravstvenu organizaciju.
Radi pružanja hitne medicinske pomoći, povrijeđeni radnik će se uputiti u zdravstvenu 
organizaciju naročito: kod rane na glavi – u sljedećem ili ležećem položaju; kod rane na vratu – u
sjedećem položaju uz pridržavanje glave; kod rane na grudnom košu – u polusjedećem položaju;
kod rane na trbuhu – u ležećem položaju sa povišenim uzglavljem i polusavijenim nogama u
koljenu.
 
2)     Oštećenja kosti
 

Član 11.

 
Prva pomoć kod oštećenja kosti (prelomi, iščašenja i uganuća) , ako za pojedine vrste oštećenja
nije drukčije određeno, obuhvata:

1. odrstranjivanje odjeće i obuće rezanjem po šavovima sa dijela tijela na kome je oštećenje
   kosti samo u slučaju kada je otvoreni lom i kada krvari;
2. imobilizacija dijela tijela na kome je oštećenje kosti na odgovarajući način (član 13. ovog
   Pravilnika);
3. osiguranje jezika od upadanja u grlo kod preloma vilične kosti.
    
   Prilikom pružanja prve pomoći kod oštećenja kosti ne smije se vršiti namještanje kostiju.
   Prilikom pružanja prve pomoći kod oštećenja kosti grudnog koša i oštećenja kralježnice i kosti
   ruku, povrijeđenom se ne smije davati prva pomoć za nagli prestanak disanja ručnom
   (indirektnom) metodom.
    

Član 12.

 
Postupak iz prethodnog člana primjenjuje se na mjestu na kome je nastalo oštećenje kosti, bez
pomicanja povrijeđenog osim u slučajevima kada je došlo do:

1. oštećenja zgloba koljena i skočnog zgloba, kada se povrijeđeni prethodno postavlja u
   ležeći položaj na ravnu tvrdu podlogu;
2. preloma rebara, kada se povrijeđeni prethodno postavlja u slijedeći položaj;
3. preloma vilične kosti, kada se povrijeđeni prethodno postavlja u ležeći položaj sa licem
   prema dolje ili u sjedeći položaj sa glavom nagnutom prema naprijed;
4. prelom karlične kosti, kada se povrijeđeni prethodno polože na dasku u ležeći položaj na
   leđima, sa savijenim koljenima i postavljenim jastukom ispod i između koljena;
5. povreda kostiju vrata, kada se povrijeđeni prethodno postavlja u sjedeći položaj;
6. povreda kostiju grudnog koša kada se povrijeđeni prethodno postavlja u sjedeći položaj;
7. povreda kičme, kada se povrijeđeni prethodno polaže na dasku u ležeći položaj na leđa, a
   pod slabinski i vratni pregib kičme postavlja se jastuk.
    

Član 13.

 
Povrijeđene kosti i zglobovi imobiliziraju se u zatečenom položaju.
Kod imobilizacije dijelova tijela primjenjuju se odgovarajući postupci ovisno o vrsti oštećenja –
kosti ili zgloba, i to:

1. kod preloma kosti lubanje – postavljanje prvog zavoja na glavu;
2. kod preloma vilice – imobilizacija vilice trouglom maramom postavljenom pod bradu i
   vezivanje krajeva marame na tjemenu glave;
3. kod preloma kručne kosti – imobilizacija ramena pomoću troublih marama;
4. kod preloma lopatice – vezivanje ruke uz grudni koš;
5. kod preloma nadlaktice – imobilizacija ruke pomoću udlage i polaganje ruke u trouglu
   maramu vezanu oko vrata ili vezivanje ruke uz grudni koš;
6. kod preloma podlaktice – imobilizacija podlaktice pomoću udlage i polaganje ruke u
   trouglu maramu bezanu oko vrata;
7. kod povrede zgloba lakta – imobilizacija u položaju u kojem je zatečen;
8. kod povrede ručnog zbloga i kosti šake – imobilizacija šake pomoću udlage postavljene
   od vrha prstiju do lakta u poluzatvorenom položaju šake i polaganje ruke u trouglu
   maramu vezanu oko vrata;
9. kod preloma natkoljenice – imobilizacija natkoljenice pomoću tri udlage, postavljanjem
   jedne od vrha prstiju noge ispod stopala i pretge do bedra, druge s unutrašnje strane noge
   od ruba stopala do prepone i treće s vanjske strane noge od ruba stopala do pazuha;
10. kod preloma potkoljenice – imobilizacija potkoljenice pomoću tri udlage, postavljanjem
    jedne tako da zahvati petu sve do polovine natkoljenice i druge dvije jednake dužine s
    unutrašnje i vanjske strane noge od ruba stopala do polovine natkoljenice;
11. kod povrede zgloba koljena – imobilizacija koljena pomoću udlage u položaju u kojem je
    zatečen;
12. kod povrede kosti skočnog zgloba – imobilizacija pomoću jedne udlage postavljene od
    pete do ispod koljena i druge od vrha prstiju noge do koljena;
13. kod preloma rebara – imobilizacija grudnog kiša postavljanjem zavoja oko grudnog koša
    ili omotavanjem grudnog koša ljepljivom trakom, pri najdubljem izdisanju povrijeđenog;
14.  kod preloma karlične kosti – imobilizacija donjehg dijela tijela povrijeđenog
    omotavanjem uz dasku na koju je povrijeđeni položen;
15. kod povrede kičme – imobilizacija čitavog tijela omotavanjem uz dasku na koju je
    povrijeđeni položen.
     
    Radi pružanja hitne medicinske pomoći, povrijeđeni radnik će se uputiti u zdravstvenu
    organizaciju naročito: kod preloma vilice, ako je povrijeđeni u nesvijesti – u stabilnom ležećem
    položaju;kod preloma vratnog pršljena ili oštećenja kosti grudnog koša – u ležećem položaju na
    tvrdoj ravnoj podlozi uz učvršćenje cijelog tijela; kod oštećenja kosti grudnog koša – u
    polusjedećem položaju ; kod preloma kosti ruku – u sljedećem ili ležećem položaju uz
    imobilizaciju M kod preloma karlice – u ležećem položaju uz imobilizaciju; kod preloma kostiju
    nogu, povrede koljenog zgloba i skočnog zgloba – u ležećem položaju uz imobiilizaciju.
     
    3)     Krvarenje iz nosa, uha, zubnog ležišta i usta.
     

Član 14.

 
Kod krvarenja iz noa prva pomoć obuhvata:

1. postavljanje povrijeđenog u sjedeći položaj sa glavom nagnutom naprijed;
2. postavljanje hladne obloge na potiljak povrijeđenog;
3. pritiskanje nosnica povrijeđenog ispod koštanog dijela nosa tri do pet minuta.
    
   Povrijeđenom se ne smije ispirati krv iz nosnica.
    

Član 15.

 
Kod krvarenja iz uha prva pomoć obuhvata pokrivanje uha sterilnom gazom, a preko toga
postavljanje zavoja.
Povrijeđenom se ne smije ispirati krv iz uha.
 

Član 16.

 
Kod krvarenja iz zubnog ležišta prva pomoć obuhvata:

1. stavljanje sterilnog tampona u šupljinu zuba;
2. postavljanje povrijeđenog u ležeći položaj .
    
   Prilikom pružanja prve pomoći povrijeđenom se ne smiju ispirati usta.
    

Član 17.

 
Kod krvarenja iz usta prva pomoć obuhvata postavljanje povrijeđenog u sjedeći položaj sa
glavom nagnutom naprijed uz disanje kroz nos.

Povrijeđenom se ne smije ispirati krv iz usta niti davati lijekovi koji se uzimaju gutanje.
 
 
3)  Povreda oka
 

Član 18.

 
Kod povrede oka prva pomoć obuhvata:

1. postavljanje povrijeđenog u sjedeći položaj sa glavom nagnutom prema natrag;
2. ispitanje oka čistom hladnom vodom ako je povreda nastala djelovanjem kiseline ili
   lužine ili ako se u oku nalazi strano tijelo koje se ispiranjem može odstraniti;
3.  pokrivanje oka sterilnom gazom i stavljanjem zavoja ako se sttrano tijelo nije moglo
   odstraniti ispiranjem oka ili ako je ttkivo prednjeg dijela oka oštećeno.
    
   Prilikom pružanja prve pomoći ne smije se:
   a)    za odstranjivanje stranog tijela u oku koristiti nikakvo sredstvo osim mlake vode;
   b)    u oko stavljati lijekovi.
    
   5) Potres mozga
    

Član 19.

 
Kod potresa mozga prva pomoć obuhvata:
 

1. postavljanje povrijeđenog u stabilni bočni položaj:
2. osiguranje i kontrola prolaza zraka kroz disajne puteve povrijeđenog.

 
6) Opekotine
 

Član 20.

 
Kod opekotina nastalih djelovanjem visoke temperature na tijelo prva pomoć obuhvata:
 

1. ne smidati odjeću do konačne obrade opekotine;
2. stavljati opečenog dijela tijela pod mlaz čiste hladne vode ili uranjanje u hladnu čistu
   vodu do prestanka bola, a najmanje 10 minuta, ako je opekotina na završnim dijelovima
   ruke ili noge;
3. pokrivanje oštećenog dijela tijela sterilnom gazom i zavijanje zavojem, osim ako je
   opekotina na licu;
4. ako se opekotina nalazi na ruci ili nozi, imobilizacija ruke ili noge na način propisan za
   imobilizaciju u slučaju oštećenja kosti (član 13. ovog pravilnika);
5. zagrijavanje povrijeđenog toplim pokrivačem;
6. davanje povrijeđenom da pije bezalkoholne napitke.
    
   Ako je zapaljena odjeća prilijepljena na opekotinu prva pomoć obuhvata:
    
   a)    omotavanje povrijeđenog vlažnom tkaninom preko odjeće;
   b)    postupak iz tač. 4. do 6. prethodnog stava.
    
   Prilikom pružanja prve pomoći ne smije se bušiti mjehur na koži, niti na opekotinu stavljati
   lijekovi, masti i ulja.
    
   7) Oštećenja prouzrokovana djelovanjem kiselina ili lužina
    

Član 21.

 
Kod oštećenja prouzrokovanih djelovanjem kiselina ili lužina prva pomoć obuhvata:
 

1. odstranjivanje sa povrijeđenog odjeće polivene kiselinom ili lužinom;
2. čišćenje dijela tijela;
3. ako je kiselinom ili lužinom poliveno oko  – ispiranje oka čistom vodom ili fiziološkim
   rastvorom;
4. ako je kiselina ili lućina unesena u usta ili nos –ispiranje usta ili nosa vodom ili rastvorom
   natrijevog bikarbonata;
5. ako je kiselinom poliven drugi dio tijela – ispiranje tog dijela tijela vodom ili razrijeđenim
   lužinatim rastvorom (natrijev bikarbonat, alkalna mineralna voda, mlijeko);
6. ako je lužinom poliven drugi dio tijela – ispiranje tog dijela tijela vodom i razrijeđenim
   kiselim rastvorom (limunov sok, razrijeđena sićetna kiselina);
7.  pokrivanje oštećenog dijela tijela sterilnom gazom i zavijanje zavojem;
8. davanje odgovarajućeg lijeka ako je oštećenje nastalo:
    
   a)    gutanjem kiseline – razrijeđen lužnat rastvor (alkalna mineralna voda, mlijeko);
   b)     gutanjem lužine – razrijeđen kili rastvor (limunov sok, razrijeđena sirćetna kiselina i mlijeko
   kao univerzalni antidot).
    
   Prilikom pružanja prve pomoći za oštećenja nastala gutanjem kiseline ili lužine ne smiju se dati
   sredstva za ispiranje želuca niti piti rastvor natijevog bikarbonata.
    
   8) Smrznuća i smrzotine
    
    

Član 22.

Kod smrznuća i smrzotina prva pomoć obuhvata:
 

1. prenošenje povrijeđenog u prostor sa temperaturom zraka od oko 15 0 C;
2. skidanje s povrijeđenog vlažne ili smrznute odjeće i obuće;
3. zagrijavanje oštećenog dijela tijela mlakom kupkom, osim ako su na koži  nastali mjehuri;
4. pokrivanje oštećenog dijela tijela sterilnom gazom i zavijanje zavojem koji ne smije biti
   stegnut;
5. ako je oštećena ruka ili noga, imobilizaciju ruke ili noge na način propisan za
   imobilizaciju u slučaju oštećenja kosti (član 13. ovog pravilnika):
6. zagrijavanje povrijeđenog toplim pokrivačem i laganom masažom neoštećenih dijelova
   tijela;
7. davanje povrijeđenom toplih bezalkoholnih napitaka;
8. primjena vještačkog disanja, ako je povrijeđeni u nesvijesti i ne dište.
    
   Prilikom pružanja prve pomoći ne smiju se bušiti mjehuri na koži, masirati ni dodirivati oštećeni
   dijelovi tijela niti davati povrijeđenom alkoholna pića.
    
   III – POSTUPAK PRUŽANJA PRVE POMOĆI ZBOG
   BOLESTI NA RADU
    
    

Član 23.

 
Boplestima na radu, u smislu ovog pravilnika, smatraju se: trovanje, toplotni udar i sunčanica,
udar elektičnom strujom i gromom, bolest dekompresije, oštećenja prouzrokovana jonizirajućim
zračenjem, utapanje, nagli prestanak disanja, nagli prestanak rada srca, šok, gušenje, napad
epilepsije, nesvjestica, trovanje hranom i ujed otrovnih kukaca i zmija.
 
1)    Trovanje
 

Član 24.

 
Prva pomoć kod trovanja prouzrokovanih djelovanjem hlora, amonijaka, fluorovodonmične
kiseline, azotnih oksida, fosgena, ozona, ugljehmonoksida, metana, ugljendioksida,
sumporvodonika, cijanovodonik, cijanida, organskih rastvarača (homolozi benzena i benzina) ,
etilnog alkohola, metilnog alkohola, etilenglikola, metilhlorida ( i slični halogenirani
ugljenovodonici), amino i nitro derivati benzena, ugljendisulfida, organohlornih insekticida,
karbamata, parakvata i tetraetilola, obuhvata:
 

1. iznošenje zatrovanog iz okolineu kojoj je nastalo trovanje (zatvorena prostorija) na svjež
   zrak i lica koja pružaju pomoć moraju imati ličnu zaštitnu opremu;
2. primjenu vještačkog disanja, ako zatrovani ne diše;
3. skidanje odjeće i obuće natopljene otrovnom tekućinom;
4. ispiranje očiju čistom vodom, ako su oči oštećene djelovanjem etilnog alkohola, metilnog
   alkohola, organohlornim insekticidima i tetraetilolovom;
5. ispiranje očiju rastvorom natrijeva bikarbonata, ako su oči oštećene djelovanjem
   ugljendisulfida organofosfornih insekticida ili kartonata;
6. ispiranje usta tekučinom ili rastvorom natrijeva bikarbonata, ako je trovanje
               izazvano aluorovodoničnom kiselinom , organofosfornim insekticidima ili         
          karbonatima;
7. odstranjivanje otrova sa kože čistom vodom ili sapunom, ako je trovanje
         izazvano cijanovodonikom i cijanidima, organskim rastvorima, metilnim
         alkoholom, organofosfornim insekticidima i karbamatima;
8. odstranjivnje otrova sa kože čistom vodom, a nakon toga rastvorom natrijevog
   bikarbonata ili mlijekom, ili umjesto toga 70% alkoholom, a nakon toga rastvorom
   natrijevog sulfata, ako je trovanje izazvano rastvorom hloga ili fluorovodoničnom
   kiselinom;
9.  odstranjivanje otrova sa kože parafinskim uljem, a zatim čistom vodom i sapunom, a ako
   je trovanje izazvano amino ili nitro derivatima benzena i tetraetilolovom;
10.  davanje zatrovanom odgovarajućeg lijeka, i to:
     
    a)    tekućine za ispiranje želuca (topla slana voda ili rastvor natrijevog bikarbonata), ako je
    trovanje izazvano gutanjem organofosfornih insekticida i karbamata, samo ako je zatrovani pri
    svijesti;

b)    inhalacija sastojaka tri do četiri ampule amilnitrita, ako je trovanje izazvano
cijanovodonikom ili cijanidima;
c)     toplog mlijeka, natrijevog bikarbonata, ako je trovanje izazvano etilnim alkoholom,
d)    obične zemlje, dijatomejske zemlje (gutati sa vodom) ako je trovanje izazvano gutanjem
parakvata;
f)    tekućine za ispiranje želuca (topla slana voda ili rastvor natrijevog bikarbonata ), 
      ili 100 mililitara 10% etilnog alkohola, ili 25 mililitara jakog alkoholnog pića   
      razrijeđenog u vodi u odnosu 1:4 ako je trovanje izazvano metilnim alkoholom
       ili etilenglikolom
 g)  sredstva za neutralizaciju (100 mililitara parafinskog ulja ili dvije velike kašike
      aktivnog ugljena – karboanimalis) ako je  trovanje izazvano gutanjem
      organskih rastvora (homolozi benzena ili benzina);
h)  primjena vještačkog disanja, ako zatrovani prestane disati zbog djelovanja
      hlora, amonijaka, fluorovodonične kiseline, azotnih oksida, fosgena, ozona,  
      cijanovodonika i cijanida, etilnog alkohola, metilnog alkohola metil hlorida i
      sličnih halogeniranih ugljenovodika, organohlornih insekticida, tetreatilolova;
i)    davanje kiseonika i osiguranje potpunog mirovanja u slučaju trovanja
     ugljenmonoksidom, sumporovodonikom, organskim rastvaračima, amino ili nitro 
     derivatima benzena, ugljehdisulfidom, organofosfornim insekticidima ili
     karbamatima,  hlorom, amonijakom, azotnim oksidima, fosgenom, ozonom i
     tetreatilolom.
 
          Prilikom pružanja prve pomoći kod trovanja prouzrokovanih:
a) amino ili nitro derivatima benzena ne smiju se zatrovanom davati alkoholna pića,

     mlijeko ili ricinusovo ulje:
b) hlorom, azotnim oksidima, fostenom ili ozonom, ako oboljeli prestane disati, vrši se
    vještačko disanje usta na usta ili usta na nos, a ne pritiskom na grudni koš.
          Prije vještačkog disanja usna šupljina mora se osloboditi od sluzi i stranog sadržaja.
 
U slučaju trovanja prouzrokovanih hemijskim spojevima koji nisu navedeni u stavu 1. ovog člana
primjenjuju se postupci iz stava 1. tač.1. i 3. ovog člana, a zatrovani radnik se što hitnije upućuje
u zdravstvenu organizaciju radi pružanja hitne medicinske pomoći.
 
2)    Toplotni udar i sunčanica
 

Član 25.
          Kod toplotnog udara i sunčanica prva pomoć obuhvata:
 

1. prenos oboljelog na hladnije mjesto sa strujanjem zraka i postavljanjem u ležeći položaj;
2. rashlađivanje oboljelog skidanjem odjeće, polijevanjem ili uranjanjem u hladnu vodu, ili
   hlađenjem ventilatorom i postavljanjem hladne obloge na glavu i prsa;
3. laganu masažu kože.
    
   3)    Udar električnom strujom i gromom
    
    

Član 26.
 

          Kod udara elektične struje i groma prva pomoć obuhvata;
 

1. isključenje unesrećenog iz strujnog kruga;
2. primjenu vještačkog disanja, najkasnije pet minuta poslije udara elekrične struje;
3. vanjsku masažu srca pri prestanku rada srca uz polaganje oboljelog u ležeći položaj na
   tvrdu podlogu;
4. nakon povratka svijesti, zagrijavanje tijela i davanje osvježavajućeg napitka:
    
   4) Bolest dekompresije
    

Član 27.
 

          Kod bolesti dekompresije prva pomoć obuhvata podvrgavanje oboljelog povećanom
atmosferskom pritisku i njegovu postepenu dekompresiju u komori za dekompresiju.
 
5)  Oštećenja prouzrokovana jonizirajućim zračenjima
 

Član 28.

 
Kod oštećenja prouzrokovanih jonizirajućim zračenjem prva pomoć obuhvata;
 

1. odstranjivanje sa oboljelog odjeće i obuće u slučaju kontaminacije radioaktivnom
   prašinom;
2. ispiranje kože velikim količinama vode ili rastvora sapunice ako je koža kontaminirana
   radioaktivnom prašinom, a nije oštećena;
3. stavljanje sterilne gaze i zavijanje zavojem rane kontaminirane radioaktivnim zračenjem;
    
   6) Utapanje
    

Član 29.

 
Kod utapanja prva pomoć obuhvata:
 

1. pri spašavanju utopljenika iz vode, ako utopljenik ne diše, obuhvatiti ga oko grudi i
   primijeniti vještačko disanje usta na nos;
2. skidanje odjeće sa utopljenika;
3. primjenu vještačkog disanja, a u slučaju prestanka rada srca i vanjsku masažu srca;
4. ako je utopljenik progutao veću količinu vode ona se moze izbaciti prebacivanjem
   unesrećenog preko koljena ili pritiskom ruku na trbuh utopljenika koji se postavi u bočni
   položaj.
    
   Ne smije se gubiti dragocijeno vrijeme za uzaludne pokušaje izbacivanja vode iz pluća.
    
        7) Nagli prestanak disanja
    

Član 30.

 
     Kod naglog prestanka disanja prva pomoć obuhvata;
 

1. polaganje oboljelog na ravnu podlogu u ležeći položaj na leđa, sa glavom zabačenog
   unatrag;
2. raskopčavanje odjeće koja steže tijelo oboljelog;
3. odstranjivanje sekreta i drugih sadržaja koji se nalaze u disajnim putevima;
4. davanje vještačkog disanja sve do pojave spontanog disanja ili predaje bolesnika
   zdravstvenoj organizaciji prijmjenom jedne od direktnih metoda: «usta na usta», «usta na
   nos» ili ručne metode «Holger-Nielson», osim ako je za odnosnu povredu ili bolest
   zabrana određena metoda vještačkog disanja.
    
    
   8) Nagli prestanak rada srca

Član 31.

 
Kod naglog prestanka rada srca prva pomoć obuhvata:
 

1. polaganje oboljelog na tvrdu ravnu podlogu u ležeći položaj na leđa;
2. vanjsku masažu srca u kombinaciji sa vještačkim disanjem sve dok srce ne počene kucati
   normalnim ritmom odnosno dok se ne pojave sigurni znaci smrti.
    
   9) Šok
    

Član 32.

 
Kod stanja šoka prva pomoć obuhvata:
 

1. polaganje oboljelog u ležeći položaj  na leđa, bez jastuka, uz podizanje nogu ako je
   izraženo bljedilo lica;
2. osiguranje potpunog mirovanja oboljelog;
3. zagrijavanje tijela oboljelog pokrivačima;
4. davanje oboljelom toplih bezalkoholnih napitaka (osim kod istovremene povrede trbušnih
   organa).
    
    
   10) Gušenje
    

Član 33.

Kod gušenja prva pomoć obuhvata:
 

1. odstranjivanje krvi i drugih stranih tijela iz usta;
2. postavljanje unesrećenog u odgovarajući položaj, i to:
    
   a)    ako je u nesvijesti – u stabilni bočni položaj sa glavom zabačenom natrag, a ako zbog
   povrede ne smije biti u takvom položaju – u ležeći položaj na trbuh;
   b)    ako je pri svijesti – u sjedeći položaj sa glavom naslonjenom na dlanove i laktovima
   oslonjenim na koljena.
    
   Kod gušenja prouzrokovanog zalogajem hrane prva pomoć obuhvata izbacivanje zalogaja hrane
   iz disajnog puta naglim i snažnim pritiskom gornjeg dijela trbuha povrijeđenog prema grudnom
   košu.
    
    
   11) Napad epilepsije
    

Član 34.

 
Kod napada epilepsije prva pomoć obuhvata:
 

1. polaganje oboljelog u ležeći položaj na leđa sa glavom postavljenom na mekano
   uzglavlje;
2. lagano pridržavanje ekstremiteta oboljelog radi sprečavanja da se zbog trzanja ne
   povrijedi;
3. otkopčavanje odjeće oko vrata;
4. odstranjivanje stranog tijela iz usne šupljine i postavljanje bez nasilnog rastvaranja
   čeljusti, mekanog predmeta između zubi;
5. davanje oboljelom osvježavajućeg bezalkoholnog napitka, nakon povratka svijesti.

 
12) Nesvjestica
 

Član 35.

 
Kod nesvjestica prva pomoć obuhvata:
 

1. iznošenje oboljelog na svježi zrak i postavljanje u bočni položaj sa glavom niže od nogu;
2. olabavljenje odjeće u dijelu koji steže tijelo;
3. rashlađivanje lica i prsa oboljelog hladnom vodom;
4. davanje oboljelom osvježavajućeg bezalkoholnog napitka, nakon povratska svijesti.
    
   13) Trovanje hranom
    

Član 36.

 
Kod trovanja hranom prva pomoć obuhvata:

1. uklanjanje otrovne hrane izazivanjem povraćanja;
2. osiguranje mirovanja zatrovanog.
    
   Povraćanje se ne smije izazvati, ako je zaztrovani u nesvijesti ili je progutao neku nagrizajuću
   supstancu.
    
   14) Ujed otrovnih kukaca i zmija
    

Član 37.

 
Pri ujedu otvornih kukaca prva pomoć obuhvata:

1. mjesto ujeda ili uboda premazati amonijakom, zatim rashladiti oblogom alkohola ili
   rastvora natrijevog bikarbonata ili kuhinjske soli u vodi,
2. okolicu ujeda ili uboda namazati nekom antialergijskom mašću.
    

Član 38.

 
Kod ujeda otrovnih zmija prva pomoć obuhvata:
 

1. stezanje trakom eksremiteta 10 cm iznad mjesta ujeda zmije bez prekidanja arterijskog
   krvotoka, a povesku treba popustiti svakih 15 do 20 minuta u trajanju od jedne minute i
   premještati je svaki put 5 cm više;
2. imobilizaciju eksremiteta;
3. osiguranje mirovanja ujedenog:
4. davanje ujedenom da pije dovoljno tečnosti.
    
   Ujedenom se ne smije dopustiti da uzme alkoholno piće.
    
   IV – ORGANIZOVANJE SLUŽBE SPASAVANJA
    

Član 39.

 
U osnovnoj organizaciji sa povećanom opasnošću od eksplozije, požara, pojave otrovnih prinova,
obrušavanja i poplave, pri izgradnji tunela, brana i mostova kao i drugih štetnih uticaja mora se
organizovati služba spasavanja.
Organizacija i potrebna oprema za rad službe spasavanja utvrđuje se samoupravnim opštim
aktom osnovne organizacije u zavisnosti od vrste opasnosti, koncentracije objekata u kojim se

mogu pojaviti opasnosti i štetnosti, broja ugroženih radnika i drugih okolnosti koje proističu iz
djelatnosti osnovne organizacije.
 
1)Prostorija za pasavanje
 

Član  40.

 
Osnovna organizacija iz stava 1. prethodnog člana mora obezbijediti odgovarajuću prostoriju za
spasavanje.
Prostorija za spasavanje mora biti prostrana, suha, osvijetljena, obezbijeđena od požara i
zaštićena od prašine.
Prostorija za spasavanje služi za smještaj odgovarajuće opreme i kao zborno mjesto službe za
spasavanje prilikom vježbi i u slučaju uzbune.
 

Član 41.

 
Prostorija za spasavanje treba da bude smještena u blizini ugroćenih objekata.
Na ulaznim vratima prostorije za spasavanje treba postaviti uočljiv i noću osvijetljen
natpis:«Prostorija za spasavanje».
Kada se prostorija za spasavanje ne koristi, ulazna vrata moraju biti zaključana, a ključevi
smješteni u sandučiću sa staklenim prozorom pored samih vrata. Rezervni ključevi moraju se
nalaziti kod rukovodioca službe i strarješine jedinice za spasavanje.
 
 
 
 

Član 42.

 
U prostorijama za spasavanje mora biti na vidnom mjestu istaknut  spisak članova službe
spasavanja sa adresom stana i bojem telefona, uputstvo za rad službe spasavanja sa grafičkim
prikazom signala za povezivanje njenih članova, broj telefona opštinskog sekretarijata za
unutrašnje poslove i spisak inventara prostorije.
 

Član 43.

 
U prostorijama iz prethodnog člana izolacioni aparati moraju biti smješteni na pogodnom mjestu i
zaštićeni od prašine i sunca.
Ormari u kojima su smješteni izolacioni aparati ne smiju biti zaključani.
Izolacioni aparati, usnici i maske moraju biti označeni brojevima.
Neuprotrebljivi izolacioni aparati i njihovi dijelovi uklanjaju se na odgovarajuće mjesto.
 

Član 44.

 
Služba za spasavanje, po pravilu, treba da ima slijedeću opremu:
 

1. određeni broj izolacionih aparata za disanje ( u daljem tekstu: izolacioni aparat) sa
   potpunom opremom (boca sa kiseonikom ili vazduhom, upijačima CO2 i dr) u ispravnom
   i stalno upotrebljivom stanju, sa potrebnim brojem rezervnih dijelova i rezervnom
   opremom za svaki izolacioni aparat, uređaj za ispitivanje nepropusnosti i ispravnosti
   izolacionih aparata i uređaja za dezinfekciju usta, maski i izolacionih aparata;
2. najmanje dvije električne akumulatorske svjetiljke (baterije) više nego što ima izolacionih
   aparata;
3. najmanje dva revivatora (pulmotora) ili inhalator sa kiseonikom;
4. uređaje za mikroklimatska i druga mjerenja odnosno preciznu vagu za mjerenje
   ispravnosti upijača CO2;
5. potrebne uređaje, alat, pribor i materijal za hitne intervencije spasavanja;
6. indikator za ispitivanje gasova, naročito ugljenmonoksida, hlora, fosgena, ugljendioksida,
   ugljenovodonika, sumporovodonika i drugih otrovnih i zagušljivih gasova;
7. potreban broj torbi sa sanitetskim materijalom za pružanje prve pomoći;
8. određen broj zaštitnih maski, ali ne manji od broja izolacionih aparata;
9. odgovarajuća sredstva za sporazumijevanje (telefon, pojačalo, voki-toki,i dr.)  za vrijeme
   dok traje akcija spasavanja.
    
   Služba spasavanja ne može koristiti izolacione aparate koji ne ispunjavaju uslove propisane
   jugoslovenskim standardima.
    

Član 45.

 
U osnovnoj organizaciji ugroženoj od eksplozivnih gasova ili požara, služba za spasavanje mora
imati najmanje pet izolacionih aparata.
Služba za spasavanje treba da ima isti tip izolacionih aparata, a ukoliko ti aparati nisu istog tipa,
članovi službe za spasavanje moraju biti obučeni da se služe svim tipovima parata sa kojim
služba raspolaže.
 
 

Član 46..

 
U izolacionim kiseoničnih aparatima smiju se upotrebljavati samo upijači CO2.
Upijači CO2 moraju imati atest proizvođača i podliježu redovnoj tehničkoj kontroli prema
uputstvu proizvođača.
Kontroli ispravnosti upijača CO2 ispituje se vaganjem na preciznoj vagi najmanje jedanput u šest
mjeseci.
 

Član 47.

 
Boce sa kiseonikom ispituju se u skladu sa propisima donesenim na osnovu zakona.

Boce iz prethodnog stava pune se kiseonikom pod pritiskom od 145 do 200 bara, a hemijska
čistoća kiseonika mora da iznosi najmanje 98%.
Čistoća kiseonika iz prethodnog stava provjerava se hemijskom analizom uzimanjem uzoraka iz
svake dvadesete boce ako kvalitet kiseonika proizvođač ne dokaže posebnom ispravom (potvrda
ili atest).
Boce sa kiseonikom ne smiju biti uprljane ugljem, mazivom od grafita i ulja, kao i drugim
masnoćama.
Dijelovi uređaja za pretakanje kiseonika i ventili na bocama za kiseonik podmazuju se
mješavinom glicerina i vode u odnosu 1:4 . Zabranjeno je podmazivanje tih dijelova uljem.
 

Član 48.

 
Izolacioni aparati i njihovi dijelovi moraju se pregledati i ispitivati najmanje jedanput mjesečno
odnosno prije i poslije svake upotrebe.
Pritisak kiseonika u bocama izolacionih aparata mora se ispitati najmanje jedanput mjesečno.
 

Član 49.

 
Samoupravnim opštim aktom osnovne organizacije određuju se stručno lice koje će pregledati,
ispitivati i održavati u ispravnom stanju izolacione parate, uređaje i ostali pribor i opremu za
spasavanje.
Povremenu kontrolu pregleda, isppitivanja i održavanja izolacionih aparata, uređaja, pribora i
opreme iz prethodnog stava vrši rukovodilac službe spasavanja, odnosno drugo stručno lice koje
odredi osnovna organizacija.
Upotrebljavani izolacioni aparati, prije smještaja u prostoriju za spasavanje moraju se dobro
očistiti i pripremiti za narednu upotrebu.
U prostorijama za spasavanje mora se najmanje dva puta godišnje izvršiti detaljan pregled i
ispitivanje ostalih pripadajućih uređaja i opreme.
 

Član 50.

 
O rezultatima pregleda i ispitivanja izolacionih aparata, njihovih dijelova i ostalih uređaja i
opreme za spasavanje vodi se evidencija prema vrsti aparata, uređaja i opreme.
 
 
 
 
2) Jedinica za spasavanje
 

Član 51.

 
Samoupravnim opštim aktom osnovne organizacije utvrđuje se organizacija službe spasavanja, u
zavisnosti od vrste opasnosti, od broja i lokacije ugroženih objekata, broja zaposlenih radnika na
ugroženim objektima i drugih okolnosti od uticaja na bezbjedost radnika i imovine.
Službom  spasavanja rukovodi rukovodilac službe za spasavanje.
 

Član 52.

 
U okviru službe spasavanja organizuje se jedinica za spasavanje.
U jedinicu za spasavanje radnici stupaju dobrovoljno, a nadzorno-tehničko osoblje po svom
položaju.
Članovi jedinice za spasavanje vrše poslove spasavanja pored svojih redovnih poslova odnosno
radnih zadataka, uz naknadu koja se određuje samoupravnim opštim aktom osnovne organizacije.
Samoupravnim opštim aktom osnovne organizacija može se propisati da spasavanje obavljaju
profesionalni članovi jedinice za spasavanje.

Član 53.

 
Jedinicom za spasavanje rukovodi starješina jedinice, a u njegovoj odsutnosti njegov zamjenik,
odnosno lice koje odredi starješina jedinice.
Starješinu  jedinice za spasavanje i njegovog zamjenika određuje osnovna organizacija iz redova
nadzorno-tehničkog osoblja. Starješina jedinice za spasavanje može biti tehnički rukovodilac
osnovne organizacije ili pogona.
Članovi jedinice za spasavanje mogu biti radnici različitih struka i kvalifikacija (VS, VŠ, SS, VK
i KV) sa najmanje jednom godinom radnog iskustva.
 

Član 54.

 
Članovi jedinice za spasavanje mogu biti lica mlađa od 45 godina, koji ispunjavaju zdravstvene
uslove za obavljanje tih poslova.
Članovi jedinice za spasavanje uključuju se na ljekarski pregled prije stupanja u jedinicu za
spasavanje, najmanje jedanput u toku godine i poslije svake teže bolesti.
 

Član 55.

 
U okviru službe za spasavanje može biti više jedinica za spasavanje. Jedinica za spasavanje ne
može imati manje od 12 članova.
Po pravilu, najmanje jednu trećinu članova jedinice za spasavanje sačinjavaju lica koja stanuju u
neposrednoj blizini osnovne organizacije odnosno pogona u kome je prostorija za spasavanje.
Članovi jedinice za spasavanje moraju biti ravnomjerno raspoređeni u svim smjenama rada.
 
 

Član 56.

 
Jedinica za spasavanje dijele se na ekipe koje se sastoje od najmanje tri člana, uključujući tu vođu
ekipe i njegovog zamjenika.
Ako u akciji spasavanja učestvuje samo jedna ekipa, ona mora imati najmanje pet članova.
Vođu ekipe i njegovog zamjenika određuje starješina jedinice za spasavanje iz reda lica koja
dobro poznaju prostorije i postrojenja u osnovnoj organizaciji odnosno njenim pogonima.
 

Član 57.

 
Rukovodilac službe za spasavaje dužan je naročito:
 

1. starati se da jedinica za spasavanje po svom sastavu i broju članova uvijek bude spremna
   za spasavanje;
2. brinuti se da se obezbijedi potrebna zaliha rezervnih dijelova i opreme izolacionih aparata
   i drugih materijala i opreme u prostoriji za spasavanje;
3. vršiti povremenu kontrolu pregleda, ispitivanja i održavanja ispravnosti izolacionih i
   drugih aparata i njihovih dijelova i druge opreme za spasavanje;
4. voditi evidenciju o službi za spasavanje;
5. starati se o hitnom obavještavanju članova jedinice spasavanja i nadležnih organa u
   slučaju potrrebe za spasavanjem ljudi ili materijalnih dobara odnosno izvođenja vježbi.
    

Član 58.

 
Osposobljavanje jedinice za spasavanje vrši se putem kurseva koje organizuje osnovna
organizacija.

Opštim aktom osnovne organizacije utvrđuje se program teoretske nastave i praktičnih vježbi, na
osnovu koga se vrši obuka članova jedinice za spasavanje.
Članovi jedinice za spasavanje polažu ispit pred komisijom koju odredi osnovna organizacija.
Ukoliko član jedinice za spasavanje iz prethodnog člana ne položi ispit, ne može raditi u jedinici
za spasavanje.
 

Član 59.

 
Radi sistematskog navikavanja članova jedinice na intervencije spasavanja (oslobođenja od
panike i dr), najmanje dva puta godišnje izvode se vježbe koje odgovaraju ozbiljnijem slučaju
udesa.
Najmanje jedanput u godini daje se znak za uzbunu, radi provjeravanja pripravnosti jedinica za
spasavanje i ispravnosti opreme.
 

Član 60.

 
Pismena uputstva za rad jeinice za spasavanje izdaje tehnički rukovodilac osnovne organizacije.
Uputstva iz prethodnog stava moraju obuhvatiti: organizaciju i zadatke jedinice za spasavanje,
dužnosti starješine i članova jedinice, način čuvanja, rukovanja i ispitivanja izloacionih aparata,
vršenje obuke i vježbi, kao i postupak spasavanja (intervencije).
Pismena uputstva iz prethodnog stava moraju se uručiti svim članovima jedinica za spasavanje.
 

Član 61.

 
Članovi jedinice za spasavanje dužni su odmah doći u prostorije za spasavanje čim čuju signale
za uzbunu ili budu na drugi način obaviješteni o potrebi dolaska u prostoriju za spasavanje.
U prostoriji za spasavanje članovi jedinice za spasavanje uzimaju izolacone aparate i drugu
potrebnu opremu i postupaju prema naređenju rukovodioca službe odnosno starješine jedinice za

spasavanje, tehničkog rukovodioca osnovne organizacije ili pogona ili drugog lica određenog
samoupravnim opštim aktom osnovne organizacije.
 

Član 62.

 
O svakoj upotrebi izolacionih aparata mora se voditi evidencija.
Evidencija iz prethodnog stava treba da sadrži kratak opis uzroka preduzetih intervencija,
zapažanja o upotrebi i funkcionisanju izolacionih aparata, o radovima koji su izvršeni u toku
intervencije i psihičkom stanju članova jedinice za spasavanje u toku i poslije intervencije.
 

Član 63.

 
Za svakog člana jedinice za spasavanje vodi se poseban karton (matični list).
Karton (matični list) članova jedinice za spasavanje treba da sadrži: ime i prezime, dan, mjesec i
godina rođenja, stručnu spremu odnosno kvalifikaciju, poslove odnosno radne zadatke koje
obavlja, funkciju u jedinici za spasavanje, adresu stana, datum posljednjeg ljekarskog pregleda,
podatke o osposobljenosti (teoretskoj nastavi, praktičnoj vježbi), podatke o položenom ispitu,
učešće u akcijama spasavanja, kao i registarski broj izolacionog aparata, usnika, odnosno maske
koja mu je dodijeljena.
 

Član 64.

 
Za članove jedinice za spasavanje osnovna organizacija dužna je obezbijediti odgovarajuća
sredstva i opremu za ličnu zaštitu na radu (zaštitni šljem, zaštitne rukavice, zaštitnu obuću,
zaštitnu odjeću i dr.) u zavisnosti od vrste i stepena opasnosti kojima su izloženi prilikom
intervencije spasavanja.
Sredstva i oprema iz prethodnog stava moraju ispunjavati uslove iz propisa donesenih na osnovu
zakona i jugoslovenskog standarda.
 

V – SREDSTVA I OPREMA ZA PRUŽANJE PRVE POMOĆI
 

Član 65.

 
Na poslovima odnosno radnim zadacima na kojim radi do 20 radnika, za pružanje prve pomoći
moraju se obezbijediti sredstva i oprema za pružanje prve pomoći i to:
 

1. deset sterilnih prvih zavoja;
2. četiri kaliko zavoja dužine 5 m, a širine 8 cm.
3. dva komada vlasterskog zavoja,
4. četiri omota sterilne gaze;
5. dva omota vate od 25 g.
6.  jedan paket vate za oblaganje udlaga;
7. dvije trougle marame i četiri sigurnosne igle,
8. četiri elastična zavoja za fiksaciju udlaga različite veličine;
9. četiri vatirane udlage različitih veličina za imobilizaciju preloma kostiju (2 komada
   Kramerovih šina po 100 cm i dva komada po 50 cm dužine i 10 cm širine) ili
   odgovarajući broj pneumatskih udlaga:
10. šest komada naprstaka od kože u tri veličine;
11. jedna anatomska pinceta;
12. jedne makaze obične i jedne za rezanje zavoja sa zavrnutom glavicom;
13. dvije bočice 2% dezola, 250 g natrijevog bikarbonata (soda bikarbona), 100 g soli, parafinsko
    ulje, aktivni ugljen i 500 g 70% alkohola.
     
    Na poslovima odnosno radnim zadacima na kojima radi više od 20 radnika, na svakih daljnjih 50
    radnika mora se osigurati dodatni materijal i oprema za pružanje prve pomoći u količinama i
    vrstama zavisno od učestalosti i vrste povrede na radu.
     

Član 66.

Osim materijala i opreme iz prethodnog člana, u organizacijama iz člana 39. stav 1. ovog
pravilnika, na poslovima odnosno rafnim zadacima na kojima radi 20 radnika za pružanje prve
pomoći mora se obezbijediti dodatni materijal i oprema i to:

1. gdje može doći do teže povrede i bolesti, (povreda kičme ili karlice, trovanje plinovima,
   toplotni udar, kesonska bolest, udar elektičnom strujom i sl);
   a)    jedna nosila
   b)    pet komada velikih gaza za moguće otvorene povrede trbuha i grudnog koša, velike
   opekotine, smrznuća i smrzotine.
2. pri ronilačkim radovima i radovima u kesonima, jedna komora za dekompresiju;
3. gdje postoji izloženost hlora, fosgenu, azotnim oksidima i ozonu – jedan aparat sa
   komprimiranim  kiseonikom i Ambu respirator;
4. gdje postoji izloženost cijanovodika i cijanidima;
   a)    deset ampula amilnitrita,
   b)    pet do deset ampula 25% natrijevog disulfata,
   c)     pet do deset ampula 3% rastvora natrijevog nitrata.
5. gdje postoji izloženost organofosfornim insekticidima i kargamatima;
   a)    200 ampula atropin-sulfata 1 mg;
   b)    2% rastvora natrijeva bikarbonata;
   c)     ampule pralidoksima (reaktivator kolinesteraze kod otrovanja organofosfornim spojevima).
6. gdje postoji izloženost kiselinama i lužinama:
   a)    2% rastvora kalijeva bikarbonata,
   b)    2% rastvora natrijeva bikarbonata,
   c)     3% rastvora borne kiseline,
   d)    rastvora natrijeva sulfata i suspenzija magnezijeva oksida (izloženog flourofodoničnoj
   kiselini).
7. gdje postoji mogućnost ujeda otrovnih kukaca i otrovnih zmija;
   a)    amonijak (100 gr)

b)    pet ampula protivzmijskog seruma,
c)     anialergičnu mast.
 
Na poslovima odnosno radnim zadacima na kojima radi više od 20 radnika, za svakih daljih 50
radnika mora se obezbijediti dodatni materijal i oprema za pružanje prve pomoći u količinama i
vrstama zavisno od učestalosti i vrste povreda na radu.
 

Član 67.

 
Nakon svake upotrebe, popunu materijala i opreme za pružanje prve pomoći vrši odgovorni
radnik određen samoupravnim opštim aktom osnovne organizacije.
 
VI – ZAVRŠNE ODREDBE
 

Član 68.

 
Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje primjena odredbi Pravilika o opremi i
postupku za pružanje prve pomoći o organizovanju službe spasavanja u slučaju nezgode na radu
(Službeni list SFRj» br. 21/71), koje su preuzete kao odredbe republičkog propisa (član 118. stav

1. tačka 29. Zakona o zaštiti na radu).
    

Član 69.

 
Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u «Službenom listu SR BiH».
 
 

Broj 08-17-665

28. oktobar 1986. godine