Prelazni otpor se pojavljuje na mjestima spajanja provodnika, kontaktnim mjestima mašina i uređaja i kao takav može biti uzročnik požara. To je otpor prelasku struje s jednog kontakta na drugi kroz površine njihovog dodira pri čemu se oslobađa dodatna toplina. Površina dodira kontakta tom prilikom zavisi od pritiska kojim se na njih djeluje, tvrdoće metala, načina obrade kontaktnih površina, njihovog oblika i dr.
Ukoliko se prelazne kontaktne površine fino obrade brusnim papirom, tada ćemo imati veći broj tačaka kontakata i time će prelazni otpor biti manji, odnosno manje će se topline osloboditi, ili sa četkicama sa ravnim površinama. Kao kontakt je isplativo koristiti neke mekše metale kao što su srebro aluminijum, bakar.
Veličina prelaznog otpora zavisi i od čistoće kontakata i odsustva sloja oksida.
Temperatura, vlažnost i aktivnost ambijenta utiču na intenzivnost procesa oksidacije. Električna otpornost oksida je znatno veća od čistog metala zbog čega će zagrijavanje kontakata prekrivenih oksidom biti veće.
Djelovanjem određenom silom na kontaktne površine može se smanjiti prelazni otpor. U tom slučaju uklanjaju se mikroskopske izbočine, povećava se površina dodira na račun stvaranja novih kontaktnih tačaka. Da bi se izbjeglo prekomjerno zagrijavanje kontakata i obezbjedilo odvođenje stvorene toplote u okolni prostor, kontakte treba izrađivati sa određenom masom i dovoljnim površinama za odvođenje toplote.
Posebnu pažnju treba svakako obratiti kod međusobnog spajanja provodnika, kao i njihovom priključivanju na stezaljkama mašina i uređaja. Uglavnom se spajanje vrši na nekoliko načina kao što su: zavarivanje, lemljenje i mehaničko spajanje. Radi lakšeg rada primjenjuju se stezaljke i stopice. Zavarivanje je najpouzdaniji način spajanja i ostvarivanja dobrog kontakta. Međutim ovaj način spajanja se ne smije primjenjivati u eksplozivno opasnim zonama.
Lemljenjem spojenih površina takođe se stvara dobar kontakt, ali je pri tome potreban izvor topline za topljenje lema. Za vrijeme lemljenja i zavarivanja potrebne su dodatne mjere opreza kako bi se spriječilo paljenje ili oštećenje izolacije.
Mehaničko spajanje je i najrasprostranjenije i to metoda presovanja. Na ovaj način dozvoljeno je izvođenje radova i u potencijalno eksplozivnim zonama, iz razloga što za ovakav način spajanja nije potreban izvor topline, a dobija se dovoljno kvalitetan spoj.
Kod promjenjivih kontakata prelazni otpor se smanjuje konstruktivnim putem, tako da se otvaranje i zatvaranje kontakata vrši klizanjem jedne kontrolne površine po drugoj, brišući pri tom sloj oksida. Kontakti koji su izrađeni od materijala kao što su mesing, bronza ili bakar zaštićuju se od oksidacije luženjem tankim sloje olova ili kalaja ili legure olova i kalaja. Iz istog razloga se koristi i srebro ili se izrađuju kontakti od srebra.
Najefikasniji metod je luženje bakarnih kontakata u prostorijama koje se nalaze na otvorenom, u vlažnim prostorijama, prostorijama koje sadrže aktivne gasove ili pare ali takođe i pri temperaturama većim od 60⁰C.
Komentari